خانه » نهادهای آموزشی » معرفی رشته تحصیلی بینایی سنجی
معرفی دانشگاه ها نهادهای آموزشی

معرفی رشته تحصیلی بینایی سنجی

تعریف‌ :
علم‌ بینایی‌ سنجی‌ با دو شاخه‌ اصلی‌ چشم‌ پزشکی‌ و بینایی‌ سنجی‌ و اپتومتری‌، وظیفه‌ حفظ‌ و نگهداری‌ سلامت‌ و بهداشت‌ این‌ عضو ظریف‌ و مهم‌ را بر عهده‌ دارد. ما در اینجا شاخه‌ ناشناخته‌تر این‌ علم‌ یعنی‌ بینایی‌ سنجی‌ را که‌ در رشته‌ دانشگاهی‌ بینایی‌ سنجی‌ تدریس‌ می‌شود معرفی‌ می‌کنیم‌.
بینایی‌ سنجی‌ علم‌ مراقبت‌های‌ بینایی‌ است‌ و کارشناسان‌ این‌ رشته‌ به‌ عنوان‌ مراقبین‌ بهداشت‌ چشم‌ مسئولیت‌ حفظ‌ و سلامت‌ بینایی‌ را بر عهده‌ دارند.
سازمان‌ بهداشت‌ جهانی‌ بینایی‌ سنجی‌ را مراقبت‌ از بینایی‌ می‌داند. به‌ این‌ معنا که‌ یک‌ بیمار چشم‌ در آغاز باید توسط‌ یک‌ بینایی‌ سنج‌ معاینه‌ شود تا اگر دچار عیوب‌ انکساری‌ و اختلالات‌ دید دو چشمی‌ انحرافات‌ عضلانی‌ انکسار چشم‌ و مواردی‌ از این‌ قبیل‌ بود توسط‌ متخصص‌ بینایی‌ سنج‌ معاینه‌ گردد و در غیر این‌ صورت‌ به‌ پزشک‌ متخصص‌ ارجاع‌ داده‌ می‌شود.
تشخیص‌ و تصحیح‌ عیوب‌ انکساری‌ (نزدیک‌ بینی‌، دوربینی‌ و آستیگماتیسم‌) با تجویز عدسی‌های‌ مناسب‌ مانند عدسی‌های‌ عینک‌ یا لنزهای‌ عکاسی‌ ،تشخیص‌ و تصحیح‌ اختلالات‌ دید دو چشمی‌ و تنبلی‌ چشم‌، تعیین‌ بهداشت‌ عمومی‌ چشم‌ و بهداشت‌ بینایی‌ در محیط‌های‌ کار و تحصیل‌ و دادن‌ آموزش‌ لازم‌ در این‌ زمینه‌ بر عهده‌ بینایی‌ سنج‌ است‌.
تهیه‌ و تجویز وسایل‌ کمک‌ بینایی‌ مانند اکولرهای‌ ساده‌ و مرکب‌، سیستم‌های‌ تلسکوپیک‌ و تلویزیون‌های‌ مدار بسته‌ برای‌ نیمه‌ بینایان‌ و اندازه‌گیری‌ میدان‌ بینایی‌ در تخصص‌ فارغ‌ التحصیلان‌ این‌ رشته‌ می‌باشد.
دو رشته‌ چشم‌ پزشکی‌ و بینایی‌ سنجی‌ در کنار هم‌ قرار دارند این‌ دو رشته‌ در بعضی‌ از مواقع‌ از هم‌ مجزا هستند. مثلاً تعیین‌ نمره‌ عینک‌ یا تصحیح‌ اختلالات‌ دید در تخصص‌ اپتومتریست‌ است‌ و چشم‌ پزشکان‌ در زمینه‌ بیماریهای‌ چشم‌ بخصوص‌ جراحی‌ متبحر هستند.
تاریخچه اپتومتری در جهان
تاریخ اپتومتری به پیشرفت در دانش بینایی شناسی، بخشهایی از دانش پزشکی، میکرب‌شناسی، فیزیولوژی، دانش اپتیک، و ابزارهای وابسته به دانش اپتیک، تکنیکهای تصویربرداری و سایر حرفه‌های مراقبت از چشم گره خورده است. تاریخ بینایی سنجی را می‌توان تا مطالعات ابتدایی انجام شده در زمینه اپتیک تشکیل تصویر در چشم دنبال کرد.
ریشه‌های علم بینایی سنجی به چند هزار سال قبل از میلاد مسیح بر می‌گردد که از وجود عدسیها در تزئینات استفاده می‌شده است. البته کاملاً نامشخص است که اولین عینک در چه زمانی پدید آمده است دانشمند انگلیسی و تاریخ‌شناس ژوزف نیدهام در کتاب علم و تمدن در چین در مورد ادعاهایی صحبت کرد که عینک در چین بوجود آمده است. او اعتقاد داشت این علم در چین در سالهای ۱۴۰۰ تا ۱۷۰۰ میلادی انجام گرفته است اگر چه شاهدی بر مدعای خودش نداشت و حتی بعضی منابع اعتقاد دارند که در آن سالها عینک به چین وارد شده بود.
تحقیقاتی که دیوید گاس در آمریکا انجام داد نشان می‌دهد که در اواخر قرن سیزدهم دست نوشته‌هایی در ایتالیا کشف شده است که دقیقاً این جمله نوشته شده بود «هنوز بیست سال نیست که هنر ساختن عینک را کشف کرده‌ایم».
در سال ۱۹۰۷ پروفسور برتولد لوفر پاتولوژیست آلمانی-آمریکایی بیان کرد که قدمت ساخت عینک در هند بیشتر از اروپا است. به هر حال منابع متفاوت اظهارات متفاوتی در زمینه ساخت و کشف عینک دارند ولی آنچه مسلم است این است که قدمت عینک حداقل به بیش از هفتصد سال پیش بر می‌گردد. بنتیو دازا کتابی را در سال ۱۶۲۳ چاپ کرد که طرز ساختن و استفاده از عینک را بیان کرد. در سال ۱۹۶۲ ویلیام مولینیوکس کتابی را در مورد نورشناسی و لنزها نوشت و عیب‌های میوپیا و مشکلات مرتبط با نزدیک بینی را در آن اشاره کرده است. کپلر کشف کرد که رتینا باعث بوجود آمدن بینایی می‌شود. از سال ۱۷۷۳ تا حدود ۱۸۲۹ توماس یانگ ناتوانی آستیگماتیسم را کشف کرد و جورج بیدل عینک‌هایی را طراحی کرد برای تصحیح مشکلاتی که لنزهای اسفرولیندریکال را شامل می‌شدند. به صورت کلی در اوایل قرن ۲۱ این رشته به عنوان یک رشته مورد پذیرش در همه دنیا در نظر گرفته می‌شود.
مقاطع‌ تحصیلی‌ و گرایش های‌ رشته‌ بینایی‌ سنجی‌ :
علم‌ بینایی‌ دارای‌ دو شاخه‌ اصلی‌ چشم‌ پزشکی‌ و بینایی‌ سنجی‌ می‌باشد. که‌ هر یک‌ از این‌ دو شاخه‌ به‌ شاخه‌های‌ فرعی‌تری‌ تقسیم‌ می‌شوند. مثلاً رشته‌ چشم‌ پزشکی‌ در دوره‌ فوق‌ تخصصی‌ دارای‌ شاخه‌های‌ تخصصی‌تر از قبیل‌ تخصص‌ در زمینه‌ جراحی‌ پلک‌، فشار چشم‌ و شبکیه‌ می‌باشد. (توضیح‌ اینکه‌ دانشجویان‌ برای‌ تحصیل‌ در رشته‌ چشم‌ پزشکی‌ باید دوره‌ پزشکی‌ عمومی‌ را بگذرانند و پس‌ از موفقیت‌ در آزمونهای‌ دکترای‌ تخصصی‌ به‌ تحصیل‌ در این‌ رشته‌ مشغول‌ شوند).
بینایی‌ سنجی‌ در مقاطع‌ کارشناسی‌، کارشناسی‌ ارشد و دکترا می‌باشد. که‌ در مقطع‌ لیسانس‌ دارای‌ گرایش‌ خاصی‌ نیست‌ و به‌ صورت‌ عمومی‌ ارائه‌ می‌گردد.
رشته‌ بینایی‌ سنجی‌ در دوره‌ فوق‌ لیسانس‌ و دکترا دارای‌ گرایشهای‌ تخصصی‌ مانند ناهنجاریهای‌ دید دو چشمی‌ و تمرینات‌ اپتومتریک‌، وسایل‌ کمک‌ بینایی‌ و تجویز لنزهای‌ نامرئی‌ است‌. یعنی‌ یک‌ متخصص‌ بینایی‌ سنج‌ در این‌ زمینه‌ها اطلاعات‌ تخصصی‌تر و بیشتری‌ نسبت‌ به‌ یک‌ چشم‌ پزشک‌ دارد.
فرصت های‌ شغلی‌ رشته‌ بینایی‌ سنجی‌ :
سازمان بهداشت جهانی علم بینایی‌سنجی را مراقبت اولیه از بینایی می‌داند. به این معنا که یک بیمار چشم در آغاز باید توسط یک بینایی‌سنج (اپتومتریست) معاینه شود تا اگر دچار عیوب انکساری، اختلالات دید و دو چشمی، انحرافات عضلانی آشکار و غیر آشکار، تنبلی چشم، فیکساسیون‌های غیر مرکزی و مواردی از این قبیل بود توسط متخصص بینایی‌سنجی معاینه گردد و در غیر این صورت به پزشک متخصص ارجاع داده شود.
مردم‌ اگر قابلیت‌های‌ یک‌ بینایی‌ سنج‌ را بدانند، متوجه‌ می‌شوند که‌ در بسیاری‌ از مواقع‌ به‌ جای‌ مراجعه‌ به‌ چشم‌ پزشک‌ باید به‌ بینایی‌ سنج‌ مراجعه‌ کنند. چون‌ بیشتر مردم‌ برای‌ عیوب‌ انکساری‌، تنبلی‌ یا انحرافات‌ چشم‌ به‌ چشم‌ پزشک‌ مراجعه‌ می‌کنند و تمامی‌ این‌ موارد در حیطه‌ کار یک‌ بینایی‌ سنج‌ است‌ مثلاً برای‌ درمان‌ انحرافات‌ چشم‌ ۵ روش‌ وجود دارد که‌ ۴ روش‌ در حیطه‌ کار اپتومتریست‌ و یک‌ روش‌ در حیطه‌ کار چشم‌ پزشک‌ است‌.
فارغ‌ التحصیلان‌ این‌ رشته‌ علاوه‌ بر این‌ که‌ می‌توانند بطور مستقل‌ مطب‌ باز کنند و در زمینه‌ تخصص‌ خود فعالیت‌ کنند تنها افرادی‌ هستند که‌ در زمینه‌ ارائه‌ عینک‌های‌ مربوط‌ به‌ عیوب‌ انکساری‌ به‌ طور علمی‌ و دانشگاهی‌ تخصص‌ دیده‌اند.
از دیگر فعالیت های‌ یک‌ بینایی‌ سنج‌ می‌توان‌ به‌ موارد زیر اشاره‌ کرد. مشاوره‌ در مورد بهداشت‌ چشم‌ و مشکلات‌ بینایی‌ در محیط‌های‌ آموزشی‌، خدماتی‌ و…. سنجش‌ بینایی‌ در سازمانهای‌ مختلف‌، فعالیت‌ در بیمارستانها و درمانگاهها، تأسیس‌ موسسه‌ ساخت‌ و فروش‌ عینک‌ می‌باشد.
توانمندی های‌ لازم‌ برای‌ موفقیت‌ در رشته‌ بینایی‌ سنجی‌ :
یک بینایی‌ سنج‌ باید به‌ درس‌ فیزیک‌ مسلط‌ بوده‌ و بخصوص‌ به‌ فیزیک‌ نور علاقمند باشد و در طول‌ دبیرستان‌ درسهای‌ ریاضی‌ و زیست‌شناسی‌ را بخوبی‌ فرا گرفته‌ باشد. از نظر جسمانی‌ نیز لازم‌ است‌ که‌ از چشم‌ها و دست‌ هایی‌ سالم‌ برخوردار باشد. ضرایب‌ دروس‌ عبارتند از زیست‌شناسی‌ با ضریب‌ ۴ و شیمی‌ با ضربی‌ ۳ و فیزیک‌ و ریاضی‌ با ضریب‌ ۲٫
اپتومتریست یا ( بینایی سنج ) ‌کیست؟
اپتومتری یا بینایی سنجی علم مراقبت های بینایی است و اپتومتریست یا بینایی سنج به کسی گفته می شود که در رشته اپتومتری در دانشگاه تحصیل نموده و قادر است پس از معاینه و تشخیص به درمان اختلالات بینایی پرداخته و از طریق تجویز وسایل کمک بینایی مانند عینک ،‌ لنزهای تماسی و انجام یکسری تمرینات و ورزشهای چشمی و دادن توصیه ها و دستورات بهداشتی لازم به کارایی بیشتر سیستم بینایی شما کمک نماید علاوه بر این اپتومتریست ها از چشم و ساختمانهای ضمیمه آن مانند سیستم اشکی و پلک ها معاینه بعمل می آورند و در صورت وجود هر گونه اختلال یا بیماری که نیازمند درمان طبی باشد بیماران را به سایر پزشکان ارجاع می نمایند .
همچنین اپتومتریست ها کار عرضه و فروش وسایلی را که تجویز می کنند ( عینک و لنز ) بر عهده دارند ( اپتومتریست ها تنها گروهی هستند که کار ساخت عینک را در دانشگاه فرا می گیرند )
چه تفاوتی بین چشم پزشک و بینایی سنج وجود دارد و برای رفع چه نوع مشکلی باید به هر کدام از این دو گروه متخصصین مراجعه نمائیم ؟
بینایی سنج ها در کار تجویز عینک و لنزهای تماسی مهارت دارند و تخصص چشم پزشکان در کار درمان دارویی و جراحی بیماریهای چشمی است اگر چه که چشم پزشکان نیز به تجویز عینک و لنزهای تماسی می پردازند ولی مطمئناً هر کسی در زمینه کاری خودش تبحر و مهارت بیشتری دارد .
بدیهی است کسانی که دارای مشکلات و اختلالات بینایی واضحی هستند می توانند از همان اول به بینایی سنج مراجعه نمایند و اجازه دهند که مشکل آنها توسط اپتومتریست بررسی و حل گردد و در صورتی که اپتومتریست تشخیص داد که نیازمند خدمات پزشکی هستند آنها را به پزشک مربوطه ارجاع دهد وکسانیکه اختلالات و بیماریهای چشمی واضحی دارند می توانند از همان ابتدا به چشم پزشک مراجعه نمایند . در هر صورت به هر کدام از این دو گروه متخصصین که مراجعه نمایید باید اطمینان یابید که یک معاینه کامل چشمی از شما بعمل می آید .

 

تعداد واحدهای درسی:
تعداد کل واحدها:۱۴۳ واحد
دروس عمومی:۲۰ واحد
دروس پایه واصلی:۴۲ واحد
پایان نامه و کارآموزی:۸ واحد
دروس تخصصی:۷۳ واحد
موقعیت‌ شغلی‌ در ایران :
در حال‌ حاضر یک‌ بینایی‌سنج‌ موقعیت‌ کاری‌ خوبی‌ دارد و حدود ۸۰% فارغ‌التحصیلان‌ جذب‌ بازار کار می‌شوند چون‌ علاوه‌ بر این‌ که‌ می‌توانند به‌ طور مستقل‌ مطب‌ باز کنند و در زمینه‌ تخصص‌ خود فعالیت‌ نمایند، تنها افرادی‌ هستند که‌ در زمینه‌ ارائه‌ عینک‌های‌ مربوط‌ به‌ عیوب‌ انکساری‌ به‌ طور علمی‌ و دانشگاهی‌ تخصص‌ دیده‌اند.
در ضمن‌ یک‌ بینایی‌سنج‌ می‌تواند به‌ عنوان‌ مشاور در مورد بهداشت‌ چشم‌ و مشکلات‌ بینایی‌ در محیط‌های‌ آموزشی‌، خدماتی‌ و صنایع‌ با سازمان‌های‌ دولتی‌ و صنایع‌ همکاری‌ کند، یا مسؤول‌ سنجش‌ بینایی‌ جهت‌ امور استخدامی‌ و نظامی‌ و اخذ گواهی‌نامه‌ رانندگی‌ و خلبانی‌ باشد و در اورژانس‌ برای‌ انجام‌ کمک‌های‌ اولیه‌ چشمی‌ تا رسیدن‌ بیمار به‌ مراکز ذی‌ربط‌ فعالیت‌ نماید.
هم چنین فارغ التحصیلان این رشته می توانند یکی از رشته های زیر را به عنوان آینده ی تحصیلی در مقطع کارشناسی ارشد انتخاب کنند:
رشته بینایی سنجی، رشته مهندسی پزشکی (بیوالکتریک)، رشته مهندسی پزشکی (زیست مواد)، رشته اپیدمیولوژی، رشته ارزیابی فناوری سلامت، رشته اقتصاد بهداشت، رشته انفورماتیک پزشکی، رشته آمار زیستی، رشته سلامت سالمندی، رشته علوم تشریحی، رشته فناوری اطلاعات سلامت، رشته فیزیولوژی، رشته فیزیک پزشکی، رشته مدیریت توانبخشی، رشته کتابداری و اطلاع رسانی پزشکی، رشته مدیریت خدمات بهداشتی درمانی، رشته نانوتکنولوژی پزشکی، رشته زیست فناوری پزشکی، رشته رفاه اجتماعی، تاریخ علوم پزشکی، آموزش پزشکی و برنامه ریزی یادگیری الکترونیکی در علوم پزشکی
دانشگاه های ارائه دهنده ی رشته بینایی سنجی
•دانشگاه علوم پزشکی مشهد
•دانشگاه علوم پزشکی زاهدان
•دانشگاه علوم پزشکی ایران
•دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

منبع:sarayedanesh​jo.‎​com

انتهای پیام/

درباره نویسنده

بچه های آموزگارکوشا

سایت آموزگارکوشا با هدف نشر دیدگاه های فرهنگی و آموزشی و ترویج آموزش های مجازی در خانواده و مدرسه و اطلاع رسانی در این حوزه توسط عده ای از فرهنگیان و علاقه مندان حوزه تعلیم و تربیت در این زمینه تاسیس گردید.
موفق و پیروز باشید

نظرات شما

برای ارسال یک نظر اینجا را کلیک کنید

بیشترین بازدید مطالب

دسته ها